Ukioq 2022 qaangiutilersoq IMAK-imit assigiinngitsutigut aqqusaagaqarfigaarput. Ukiup ingerlanerani sulinitsinni ilaasortanillu sullissineq aqqutigalugit nuannersorpassuarnik misigisaqartarluta.
Sulinitsinni unammillernartut aamma aqqusaartuartarpagut. Taakkua sullissinitsinni ilinniarfigalugit qanorlu pitsaanerusumik suliarisinnaanerlugit nalilersortuartarlugit.
Isumaqarpunga IMAK-imit politikkikkut sunniuteqaqataaffigerusutagut siunnerfiillu anguniakkagut sulissutigalugit aallartilluarlugit.
IMAK-i ukioq manna ukiunik 25-nngortorsiorluni nalliuttorsiortussaavoq. Nalliuttorsiornissamut atatillugu atuagaaqqamik saqqummersitsissaagut aammalu ukioq manna nalliuttorsiornermut atatillugu assigiinngitsunik suliniuteqarluta.
Ilaasortatta sulinerminni atugassarititaat
Ilinniartitsisut sulinerminni meeqqallu peqatiginerini naapittagaat suliarisartagaallu nuannersorpassuullutillu nunatsinnut siuariartuutaapput. Taakkuali aamma saniatigut ilinniartitsisut sulinerminni aqqusaartagaat imaannanngitsortaqaqalutik. Kommunit sipaarniarnerisa kingunerisaannik ilinniartitsisut atugaat imaannaanngitsumik sunniuteqarfiusoq atuuppoq. Meeqqat assigiinngitsutigut imaannaanngitsunik pisariaqartitsisut ulluinnarsiutaapput, taakkua saniatigut ilinniartitsisutut sulinermi tarnikkut timikkullu avangiisit unammillernartumik inissisimallutik.
Nunarsuatsinni aningaasarsiornikkut inissisimaneq aammalu europami sorsuttoqarnera pissutaalluni nunatsinnut assigiinngitsutigut sunniuteqarpoq. Ilaasortatta sulinerminni atugassarititatigut akissaatitigullu inissisimanerannut sunniuteqarluni.
Nunatsinni inatsisit aammalu sulinermut isumaqatigiissutit assigiinngitsut aallaavigisagut kommunini aammalu Namminersorlutik Oqartussani assigiinngippallaamik paasineqartarnerat annertusoq sullissinitsinni nalaattuarparput, tamannalu ilaasortatsinnut sullissinermut allaffissornikkut kigaallisaataallunilu pisarissersuutaasarpoq.
Neriuutiginaqaaq ataatsimoorussamik paaseqatigiinnissaq siunnerfeqaqatigiinnissarlu Kommuneni Namminersorlutillu Oqartussani angussagipput. Soorlu aamma isumaqatiginninniarnerit kingulliit naammassinerini suleqatigiissutigisassagut isumaqatigiissutiginikuugigut.
Ilinniartitsisutut sulinerup nuannersuunera tunniussaqarfiuneralu
Ilinniartitsisussaqarniarneq nunatsinni ilungersunartumik inissisimavoq. Isumaqarluinnarpunga ilinniartitsisut amerlanerulissappata ilinniartitsisuunerup nuannersuunissaa, tunniussaqartutut misigiffiunissaa minnerunngitsumillu nunatta pisariaqartitaanik ilusilersueqataasutut misigiffiunissaa qaffassaaqataaffigiuartariaqaripput. Nunatsinni meerartatsinnut inuusuttuarartatsinnullu perorsaariaasitta naleqartitaqariaatsittalu allannguiffiginissaa siunertaralugu inuiaqatigiinni eqqartueqatigiittariaqarpugut tunaartarisassat ersarissunngorlugit.
Ataqqeqatigiinneq, ileqqorissaarneq tatigeqatigiinnerlu inuiaqatigiinni pigileqqittariaqarpagut. Taamaattoqassappat politikkikkut ersarissumik siunnerfeqaqatigiinnissaq aaliangiusimannissinnaanerlu isumaqatigiissutigineqartariaqarput. Inuiaqatigiit siuariartortuarnissaannut ilinniartitsisut pinngitsoorsinnaanngilagut. Ilinniartitsisut pikkorissut allanngueqataarusuttullu ilinniartitsisutullu sulinerup nunannersuuneranik misigisut amerliartuinnarnissaat siunertaralugu aqqutissiuussinissaq tunngavissinneqartariaqarpoq.
Aqqutissiuussisariaqarpugut nunatsinni sumiikkaluaruttaluunniit ilinniarsimasunik ilinniartitsisussaqarnissap ataavartumik anguniarneqarnissaanut.
Meeqqat atuarfianni atuartut nuannaartut ilinniartitsisullu qilanaartut
Nunatsinni atuarfippassuit nutaanngilisimasut ullutsinnut naleqqutinngitsut ataatsimoorussamik sulissutigineqartariaqarput eqqartuiffigineqartariaqarlutillu. Pitsaasumik avatangiiseqanngikkaanni atugassarititallu pitsaanngikkaangata meeqqanut, ilinniartitsisunut, sulisunut allanut angajoqqaanullu sunniuteqartarpoq.
Kangaatsiap Atuarfia aasaq manna ammaanersiorneqartoq pillugu atuarfiup pisortaata unnersiornera assersuutissaalluarpoq: ”Atuartut nuannaarlutik atuariartortut, ilinniartitsisullu suliartornissaminnut qilanaarsimallutik nuannaarlutik suliartortut.” Tassa tamakkuupput avangiisit pitsaasut sunniutigisinnaasaasa ilaat ataatsimoorullugit pimoorunnerullugillu aallunneqartariaqartut.
Atuarfiit illutaannut atatillugu ilinniartitsisut angajoqqaallu nukiit sorsuuteqarnermut atuleraangaatigit atuisut kajumigisaqarnerat neriuuteqarnerallu annikinnerulertarpoq tatigeqatigiillunilu ingerlaqatigiissinnaagaluarneq apeqqusersorneqalersarpoq.
Naqisimaneqanngitsumik oqaaseqarsinnaatitaaneq
Nunarsuatsinni sorsussutigineqartuarpoq inuk kinaluunniit naqisimaneqanngitsumik oqaaseqarsinnaatitaassasoq. Ukioq 2023-mi IMAK-imit ilaasortatsinnut erseqqissaatigerusupparput oqariartuutigalugulu naqisimaneqanngitsumik oqaaseqarsinnaatitaaneq taakkununnga aamma atuummat. Kommuneni, Namminersorlutillu Oqartussani allaniluunniit sulisuugutta sulinermi atugassarititaasut pillugit aaqqittariaqartunik peqarpat sulisutut, innuttaaqataasutut, angajoqqaatullu oqariartuuteqarsinnaalluta pisinnaatitaaffeqarpugut.
IMAK-imit isumaqarpugut ullumikkut amerlavallaaleqqasut sulisitsisut sulisunik nipangersaasarnerat. Nipingersaanerup kingunerisaanik suliassaqalersillugu piffissaq nukiillu misissuinermut annertuallaat atorneqarput nukiit aaqqinniagassanut atorneqarnissaat orniginarnerungaaraluartoq. Sulisitsisut sulisut akuutillugit sinaakkusiortussaapput ersarissumillu ilitsersuusiorlutik. IMAK-imit 2023-mi annerusumik nunatsinni ilaasortatsinnut killilersugaanngitsumik oqaaseqarsinnaatitaaneq pillugu paasissutissiissuteqartarnissaq aallunniarparput.
Ilaasortatta utoqqalinersiutaasa pitsaanerulernissaat
IMAK-imi ilaasortagut utoqqalinersiaqalertartut pitsaanerusumik atugassaqartinneqarnissaat anguniarlugu IMAK-imi siulersuisut utoqqalinersiat pillugit taakkununngalu attuumassutillit assigiinngitsut pillugit misissuisitsiniarlutik aaliangernikuupput.
Utoqqalinersiat atugassarititaasullu nunatsinni Danmarkimilu assigiinngissutaat takussutissinneqarnissaat aammalu pitsaanerulersinneqarnissaat anguniarlugu misissuinermi paasisat atorneqassapput.
IMAK-imi misissuinissamut aallaavissaq tunngavissarlu ilusilerneqaqqammerpoq. Sulineq ukiortaami aallartissaaq.
2023-mi suliniutissat anguniagassallu
Sinerissami ilaasortanut qaninnerulernissaq anguniarlugu iliuuseqarniarpugut. Siulittaasoq, siulersuisut sulisullu sinerissamut ilaasortatsinnut ornigunnerunissaat anguniarneqassalluni.
Taakkua saniatigut attaveqaatit atorlugit aammalu piffinni sinniisuutitatta sunniuteqaqataallutik ilaasortarisatsinnut qaninnerunissaat qaammarsaaqataanissaallu ikorfartorniarlugu iliuuseqassalluta.
Isumaqatigiinninniarnermi kingullermi illua ́tungeriit isumaqatigiissutigivaat isorliunerusuni allanilu ilinniartitsisut inissaqarniarnikkut qanoq inissisimaneri pillugu misissuisoqassasoq.
Isumaqatigiissutaavortaaq timelærerinut akissaatigut atugassarititatigullu qanoq inissisimasoqarnersoq qulaajarneqassasoq.
Taakku aallaavigalugit Namminersorlutik Oqartussat kommunillu suleqatigalugit suliassat aallartinnissaat IMAK-imit noqqaassutiginikuuagut.
IMAK-imit isumaqarpugut nunatsinni qulaaniit aqutsineq ingerlanneqartoq annertuallaartoq, tamannalu allanngortinneqartariaqartoq isumaqarpugut. Inatsisitigut periarfissaqareerpoq sumiiffinni aallaaveqartumik aqunneqartumillu inerisaanermik aallussinissaq. Assersuutigalugu atuarfiup siulersuisui annerusumik kommuninit oqartussaaffilerneqaratik pisinnaatitaaffilerneqaratillu atuupput.
Ullumikkut qitiusumit aammalu kommunit qulaaniit aqutsivallaarnerisa kingunerisaanik sumiiffinni ilinniartitsisut misilittagaqarluarlutillu suleqataarusuttut minnerunngitsumillu pissutsinik ilisimaarinnilluartut atorluarnagit aalajangiinerit pisarput.
Isumaqarpunga tamanna mumisinneqarsinnaasoq sumiiffinni ilinniartitsisunik peqataatitsinerunikkut. Suleqatigiinnerulerneq, inerisaaqatigiinneq tatigeqatigiinnerlu inerisaanermi aallaavigineqarpat nukinnik annertuunik ineriartornermillu pitsaasumik pilersitsisoqassaaq.
Ukioq 2022-mi IMAK-imi ilaasortagut, suleqatigisartakkagut avataanilu suleqatigisartakkagut naapittakkagullu tamassi qujaffigingaarpassi. Ukioq 2023 qanortoq tamassinnut pitsaasumik angusaqarfiullunilu iluanaarfiugili.
Elna Heilmann
IMAK-imi siulittaasoq
