IMAK-imit sineriassuatsinni ilaasortatsinnut innuttaaqatitsinnullu tamanut qujalluta ukiortaami pilluaqqungaarpassi.
Ukioq 2025 IMAK-imut pissanganartumik ulapaarfiusumillu ingerlaarfiussaaq. Siullermik ilaasortatsinnut akissaatit atugassarititaasullu pillugit isumaqatigiinninniarneq ingerlattussaavarput. Ukiaru novemberimi IMAK-ip sinniisoqarfia nalinginnaasumik ataatsimeersuartussaavoq, ukioq mannalu siulittaasumik aamma qinersiffiussaaq.
Ukioq 2024 kingumut qivialaarfigalugu ilaasortatta oqariartuutigisartagaat eqqartulaassavakka. Tassanilu inatsisit, isumaqatigiissutit malittarisassallu aallaavigalugit aaqqiivigerusutat naggasiissutigiumaarlugit.
Ilaasortatta sullivimmi atukkatik pillugit oqariartuutaat!
Isumaqatiginninniarnissamut atatillugu sineriatsinni ilaasortatsinnut tusarniaanitsinni piffinni tamani assigiikannersunik oqariartuuteqarput iliuuseqaqqusillutillu.
Takusinnaavagut oqaluttuarivaallu ilaasortatta sulinerminni assorooqalutik. Taamaattoq suleqatigiittut tapersersoqatigiilluartarnertik aammalu atuartitsinerminni atuartut angusaqartut takusinnaasaramikkit unnersiutigaat nuannaarutigisaqalugu. Minnerunngitsumik atuartut angajoqqaallu ilinniartitsisuminnut atuarfimmullu qujamasuttarnerat ilinniartitsisunut pisortanullu nukissanik tunisiuaannartarsimavoq.
Ilaasortatta kaammattuutigivaat angajoqqaat qanorluunniit atugaqaraluarunik atuartuutitik aaliangersimasunik sinaakkuteqartillugit atuartuuteqarnerminnilu atuarfillu illuatungeriillutik suleqatigiilluarnissartik sulissutigissagaat.
Illuatungaani aamma paasivarput takusarlugulu, ilaasortatta sulinerminni atugaat annertuumik eqqarsartaatsikkut nanertuutaaleqqasut, allaat ilinniartitsisutut sulineq unamminarseqqaqaluni. Ilaatigut pisinnaasatik aammalu pisussaaffitik qaangerlugit sulisinneqarnerminni aammalu sulisitsisunit tapersersorneqannginnerminni sulinerat sakkortuallaaleqqalluni. Taamaattumik IMAK-imit sulisitsisunut politikkerinullu kaammattuutigerusupparput, sineriassuatsinni ilaasortagut allallu sullisseqataasut peqatigalugit piginneqatigalugillu sulinermi atukkat sulinermilu avatangiisitigut atukkat pillugit aaqqissuusseqatigiittoqartariqartoq oqilisaassisoqarluni.
Ilaasortatta kissaatigilluinnarpaat ilinniartitsisutut sulineq pitsaassulimmik ingerlannissaa aammalu atuartuutit tamarluinnarmik pissarsiaqarfigisaannik ingerlanneqarnissaa. Tamanna anguneqassappat akissaatitigut annertuumik qaffaaffigineqartariaqarput suliffigissaanerlu aallunneqartariaqarluni. Sulisitsisut minnerpaamik ukiumut ilinniartitsisutut fagerisanik qaffassaajuarnissaq inissaqartillugulu neqeroorutigisinnaasariaqarpaat.
IMAK-imit Ilinniartitsisutut sulinissaq pilerinartuutikkusupparput, taassumalu angunissaanut akissaatitigut toqqissisimanartumik inuuneqarnissamut tunngavissinneqartariaqarput. Taakkua saniatigut sullivimmi, ineqarnikkut avatangiisitigullu atukkat ullutsinnut naleqquttunik pitsaassuseqartariaqarput.
Tjenestemandspensioninut tunngasut aammalu nunatsinni soraarnerit atugaat
2024-mi upernaakkut saqqummiupparput tjenestemandspensionistit nunatsinni DK-milu atugarisaasa assigiinngissusaat aammalu nunatsinni pensionistiuniaraanni appasinnerusumik atugassaqartitsineq – assigiinngisitsineq annertooq piffissami sivisuumi politikkerinerinit suliarineqarsimanngitsoq.
IMAK-imit isumaqarpugut qujanartuusoq tjenestemandinut tunngasut politikkerit pimoorullugit sulissutigerusulermassuk. Kissaatiginarpoq suliap ingerlanneqarnissaa ammasumik peqataatinneqarlutalu pissasoq. Pinngitsoorani inatsisitigut nikisitsisoqartariaqarpoq Danmarkimi Nunatsinnilu tjenestemandspensionit nalimmassarneqarnissaannut assigiilernissaannullu. Ukioq 2026-mi upernaakkut inatsit nutaaq atuutilersussaq sunniuteqaqataaffigerusoqaarput.
Ullumikkummi tjenestemandspensioninut tunngatillugu Qallunaat Nunaanni inatsisitigut suliaqartoqartillugu kattuffiit nunatsinniittut toqqaannaq tusarniarneqarnissaminnut suleqataanissaminnullu periarfissaqartitaanngillat tunngavissaqaratillu.
Pineqartut saniatigut nunatsinni soraarnerit atugaat atugassarisaallu toqqissisimananngilluinnartut uparuarusuppagut. Soraarnerit nunatsinni ukiorpassuit sullisseqataareerlutik soraarninngoraangamik, pisortanit qujaffigineqarneq ajorput inuuniutissaqartinneqarnissaannulluunniit periarfissaqartitsinatik, allaat qinuloortunngorlutik inuulersarlutik.
Taamaattumik naalakkersuisut soraarnernut aaqqissuusseqqinnerat sukkanerusumik siammasissumillu ingerlanneqarluni iluarsiiffigineqapallattariqarpoq. Neriunarpoq inuiaqatigiit akornanni suli nukissallit perusuttut kivitseqataasinnaanerat isertitassaallu aporfilersornagit aqqutissiuussisoqarluni aaqqissuussisoqassasoq.
Kommunit meeqqat atuarfiini sipaarfiginninnerat, atuartitsinermi pitsaassutsimut kalluaavoq annertuumik.
Sinerissami meeqqat atuarfiini ilaasortatta kommunit assigiinngitsutigut sipaarniarnerat killilersuinerallu kipiluttunartutut misigivaat aammalu meeqqat atuarfiannut inatsisip pitsaassusilimmik ilinniartitsinikkut naammassinnissinnaanerannut akorngusiivoq.
Ullumikkut sinerissami nalinginnaasunngorsimavoq assassornermi aammalu mernguernartulerinermi atortussarsisoqarsinnaanani, allaat sumiiffiit ilaanni sanatitsisoqarsinnaanngilaq, assassortitsisoqarsinnaanngilaq igatitsisoqarsinnaananilu.
Unalu pingaaruteqaqisoq ilinniartitsisut nammineq ataasiakkaatut fagiminnik naleqquttumik pikkorissarsinnaanerat unitsivinneqaqqavoq. Tamatuma kingunerivaa atuartitsinerup pitsaassusaata naleqqukkunnaaqqalernera aammalu atuartut ataasiakkaatut fagini naleqquttumik pissarsiaqarsinnaanerat ilaatigut killilersorneqarmat.
Meeqqat atuarfiani pisortat allaffissornerujussuarmik suliaqartinneqarput. Projekterpassuit meeqqat atuarfianut toqqaannartumik attuumassuteqanngitsut tunniussuunneqarput, saniatigullu meeqqat immikkut pisariaqartitsisut, meeqqat inuit ikittunnguit akornanniinnissaminnut pisariaqartitsisut, atuaqatigiinni amerlasuuni atuartulinni peqataatinneqarniarsarineqarput. Pisortaasut suliat assigiinngitsorpassuit ataqatigiissarniarsarivaat piffissamik, nukissaannik aningaasaliissutinillu immikkut tunineqassanatik.
Mininneqarsinnaanngilarlu ajoraluartumik sineriassuatsinni atuarfippassuit sannamikkut aserfallassimaqisut, oquttut silaannaluttullu annertuumik ilaasortatsinnut peqqissutsikkut inissisimanerliortitsillutillu innarleeqqapput. Meerartagut siunissagut oqummik assigisaannillu ulluinnarsiuteqartinneqartut peqqissutsimikkut navianartorsiortinneqarput allaat inuunerminni atuuttuaannartussamik (kronisk) napparsimasunngortitsisinnaasumik.
Taamaattumik nunatsinni politikkerit attuumassuteqartullu allat peqatigiillutik piaarnerpaamik meeqqat atuarfiisa iluarsartuunneqarnissaat sulissutigisariaqarpaat. Kissaatigaarpummi meeqqat atuarfiini ilinniartitsisussaqartuaannarnissaq qulakkeertariaqarlutigulu meerartatta siunissami peqqissuullutik nunatsinni sullissinissaat.
Nunatsinni meeqqat atuartut atuartutut pissusilersornerunissaannik kissaateqarneq.
Sinerissami angalanitsinni ilinniartitsisutut ujartorlugulu kissaatigaat atuartitsissutini itisiliiffiusumik (fagligimik) ilikkartitsinissamik atuartitsineq aallukkusunnaraluaqisoq. Ullumikkut ilinniartitsisut atuartitsinerminni atuartut ilaannit atuartitsineq kipisaqattaartinneqartualeraangat akuutitsiniarnermut iluarsiiniarnermullu piffissamik atuiffigisaqaat. Atuartut aamma amerlasuut ilikkagaqarnissamik aallussinissamillu eqqarsaatersuuteqaratik piareersimanatillu atuarfimmiittartut amerlavallaaleqqapput. Atuartut atuarnermut kultureqartutut angusaqarusullutik piareersimallutillu atuartut ajoraluartumik meeqqanit aqukkuminaatsinneqartunit killilersorneqarput.
Nunatsinni inuiaqatigiit tamatta pisariaqartipparput meerartatta meeqqat atuarfianni pitsaasumik angusaqarlutik ilinniarfeqarfinnut ingerlaqqittarnissaat naammassisarnissaallu. Kissaatiginarpoq meeqqat atuarfianni sinaakkutini meeqqat immikkut pisariaqartitsisut pillugit aaqqissuussisoqaqqinnissaa aaqqiisoqassappallu pinngitsoorneqarsinnaanngilaq aningaasaleeqqinnissaq.
Inuiaqatigiit naligiinnerusumik kivitseqatigiissappata aammalu ineriartortitsineq ingerlalluassappat angajoqqaat ataatsimoorfigisinnaasaannik pisariaqartitsisoqarpoq. Angajoqqaat kaammattorusunnarput ataatsimoorfigisinnaasaminnik siunnersuiffiullunilu aqqutissiuussiffiusinnaassumik pilersitsinissamik ujartueqqullugit. Soorlu angajoqqaat oqaaseqartartuaasinnaavoq imaluunniit sinerissami atuarfinni siulersuisut sinnerlugit oqaaseqaateqarsinnaallutillu suliniuteqarsinnaasunik pilersitsinikkut.
Ilinniartitsisussaqarniarneq
Politikkerit kissaatigaat nunatsinni atuartitsineq pitsaanerusariaqartoq aammalu inuusuttortagut ilinniagaqartut inuiaqatigiinnilu sullissisut amerlanerusariaqartut. Oqartariaqarpunga ullumikkut ukiullu siuliini annerusumik meeqqat atuarfiat ilinniartitsisussaqarniarnerlu politikkikkut aallunneqarnikuunngillat, naak pissutsit ilungersunartumik inissisimagaluartut.
Ilinniarititsisussaqarniarneq eqqarsaatigalugu kisitsisit kingulliit takutippaat ilinniartitsisutut ilinniarsimasut soraarninngorsinnaasut ukiut tulliuttut sisamat-tallimat ingerlaneranni 100-t sinningaatsiarlugit inissisimasut. Pineqartut amerlasoorujussuupput, illuatungaanilu ukiuni kingullerni ilinniartitsisunngortuni meeqqat atuarfianni sulilertartut ikippallaarlutik. Taamaattumik politikkerit oqaaserisartakkatik aammalu tunaartassatut pilersaarusiarisartakkatik timitalertariaqarpaat, utaqqeqqittoqarsinnaanngilaq iliuuseqartoqartariaqarpoq. Pilersaarutisi piviusunngussappata naqqaniit sulisuniit kattuffiillu piginneqataatillugit peqataatittariaqarpasi pilersaarutit piviusunngortinnissaata tungaanut.
Ilinniarsimasunik ilinniartitsisussaaleqinermi annertuumik timelærerit iluaqutaapput. Ullumikkut nunatsinni timelæreritut sulisut 200-ngajaapput, timelæreriniillu atuartitsineq pitsaassulimmik ingerlanneqassappat naleqquttumik pineqartut piginnaasassaannik qaffassaanissaq pisariaqarluinnarpoq.
Nunatsinni Ilinniartitaanermut Siunnersuisoqatigiit pilersinneqartut.
IMAK-imit paasisinnaanngilarput akuerisinnaanagulu Naalakkersuisut, uanilu Ilinniartitaanermut Naalakkersuisup akisussaaffigisaani, Nunatsinni Ilinniartitaanermut Siunnersuisoqatigiit inuttalersugaanera december 2024-mi saqqummiunneqartoq.
Siullermik naqissusilaassavara ilaasortassatut toqqarneqartut inuit ataasinnguamilluunniit ajorinnginnatsigit, pineqartummi inuiaqatigiinni qaffasissumik atorfeqartuupput imaluunniit siusinnerusukkut sullissisimasuullutik. Aappaattullu Nunatsinni Ilinniartitaanermut Siunnersuisoqatigiinnik inuttalersuisimanermut iluaaginninneq akuersinnginnerlu Ilinniartitaanermut Naalakkersuisumik ataatsimeeqateqarnermi apuupparput.
IMAK-imit tupigusuutigaarput kommissoriap allaatigineqarneranik sanioqqullugu inuttaliisimammata. Uani ilinniartitaanermut siunnersuisooqatigiit pineqarput, arlaannaalluunniit taakkunannga toqqaannartumik meeqqat atuarfianinngaaneersortaqanngillat, aali ilinniartitaaneq pineqartoq. Meeqqat atuarfiat ilinniartitaanermi tunngaviunerpaavoq, taamaattumik IMAK-imit kissaatigigaluaqaarput Siunnersuisoqatigiit siulittaasoqarfiani toqqaannaq meeqqat atuarfiannut attuumassuteqartumik ilaasortaqarnissaa aammalu siunnersuisuusussanit minnerpaamik meeqqat atuarfianeersumik ataatsimik peqataatitsinissaq.
Neriuppugut tamanna aaqqiivigineqassasoq.
Neriuppugut IMAK-imit ukioq manna oqariartuutigisagut aaqqiivigerusutagullu tigulluarneqassasut. Ilaasortatta oqariartuutaat kissaataallu Naalakkersuisullu pilersaarutaat inuiaqatigiinni inissisimanitsinni piginneqatigiissutigissagutsigit oqaloqatigiillutalu suleqatigiinnitsigut aatsaat angusassaq pitsaasuusinnaammat.
IMAK-imi siulittaasoq
Elna Heilmann
