Asasakka IMAK-imut ilaasortat, Nunarput tamaat siammarlusi meeqqat atuarfianni ilinniartitsisuususi, pisortatut atorfeqartusi, ilinniartoqarfinni allattoqarfinnilu sulisut tamaasa ilanngullugit.
Maanna aasaanerani sulinngiffeqarneq aallartiinnaqaaq. IMAK-imit tamanut ukioq atuarfiusumi, 2025/26-mi, suleqatigiinnitsinnut siulersuisut sinnerlugit qujanarujussuaq. Kattuffimmi suliagut malunnaatillit maanna naatsumik paasisitsissutigilaarniarpakka.
Isumaqatigiinniarneq:
Ilaasortatta 99%-iisa isumaqatiissut 2025-imi apriilip aallaqqaataanit 2029-imi apriilip aallaqqaataanut atuuttussaq akuersissutigaat. Maanna utaqqiinnalerparput illuatungerisatta, tassa Namminersorlutik Oqartussat, Kommunillu akuersinissaat. Ilaasortat akissaataanut nalimmassaatit ukiap ilaani ilaasortanit malugineqarnissaat neriuutigaarput.
Siulersuisut Sinniisoqarfiup piumasaqaatissatut isumaqatigiissutaat ilungersorluta anguniarnikuuagut, saniatigullu ilaasortatsinnut sullissinitsinni isumaqatigiissutiniittut ersarissagassat naleqqussagassalluunniit aaqqiiviginiarlugit isumaqatigiinniarnermi ilannguttakkagut iluatsilluarpagut. Akissaatitigut pitsanngorsaanerit ilaasortatsinnut maannakkut sulisuusunut annerpaamik tutsinneqassasut, taamatullu ilinniartitsisut meeqqat atuarfiani sivisuumik suliinnarsinnaanissaat aqqutissiuunneqassasoq, uani pineqarpoq ilinniartitsisunngorlaat pitsaanerusumik atugassaqarlutik ilinniartitsisutut sulilernissaat aammalu ilinniartitsisut ukiorpassuit sulereersimasut tunngaviusumik akissarsiaasa qaffakkiartornerisi unittarnerisa allanngortinnissaat, saniatigullu tapinnguamik tunineqarsinnaalernissaatigut kiisalu 64-inik ukioqalernermi utoqqalinersiaqalernissamut katersisussaatitaaneq sulisuusumut oqinnerusumik aaqqissuunneqassasoq anguniarnikuuarput. Pingaaruteqarluinnartutut taasariaqarputtaaq isumaqatigiissutigisarput tassalu pikkorissartarneq ilinniaqqittarnermullu neqoroorutit amerleqqinnissaat taamatullu ilaasortatsinnut periarfissat ammaanneqaqqinnissaat; tamanna illuatungeriilluta piviusunngortinnissaa sulissutiginiarlugu isumaqatigiissutigaarput.
Ilaasortat sullivinni atugaat
Isumaqatigiissut naammassisarput, sullivimmi atukkanut pitsaanerulersitsinissamut naammanngilaq.
Ukiup atuarfiusup, maanna qaangiuttup, ingerlanerani sullissinitsinni nalaattuarparput, ilaasortatta amerlasuut allatut ajornartumik uippakajaarneq peqqutigalugu napparsimallutik sulinngiffeqartariaqartarnerat. Sullivimmi atukkat sakkortuallaaleqqanerat peqqutigalugit. Uani aamma pisortat tullersortillu pineqarput.
Ukiup atuarfiusup ingerlanerani nalaattuarparput kommunini qinikkat qulaanit ilaatigut isumaqatigiissutit inatsisillu najoqqutassat qulaatiinnarlugit aalajangersaanerat. Tamakkua kinguneri sulisunut tuttarput, sulinermut pitsaanerulersitsinngitsumik. Sulisunut kaammattuutigisarparput piffinni faglig klubbimik, tassa ilinniartitsisoqatigiilluni ataatsimoorfimmik pilersitsinissaq, taamaalilluni sulisutut ataatsimoorluni nukittunerusumik tusarneqarnissaq ajornannginnerusarmat.
Samarbejds Udvalgip, sulisut sunniuteqaqataasinnaanerannut ataatsimiititaliaq, sumiiffippassuarni ingerlallualeqqinnissaa sulissutigillaqunaqaaq. Pingaaruteqarmat sumiiffimmi ulluinnarni sulinermi sulisutut najoqqutassat sinaakkutillu ersarissuunissaat aammalu ingerlaavartumik nalilersortarnissaat qaqeqqittarnissaallu pingaaruteqartoq. Taamaaliorneq suleqatigiittut ingerlaaqatigiinnermi oqilisaataaniartussaavoq.
IMAK-imit sulissutigiuassavarput sumiiffinni sulisut aammalu
meeqqat atuarfiini allanilumi suliffinni sulisut tamarmik peqataatinneqarlutik, piginneqataatinneqarlutik ineriartortitsinissamut oqaloqataasarnissaat qulakkiillaqunartoq. IMAK-imit piginneqatigiinneq nukittuunngortitsisartoq kivitseqatigiinnissamullu aqqutissiuussilluartartoq isumaqarpugut.
Ilaasortatta sullivimmi avatangiisitigut atugassarititaat.
IMAK-imit ukiup ingerlanerani arlaleriaqaluta nipituuliuutigisarparput, Nunatsinni sumiiffinni amerlasuuni meeqqat atuarfii aammalumi allattoqarfiit illutamikkut nutaanngippallaaleqqasut ullutsinnullu naleqqutinngitsumik illutaqartinneqartut. Tamanna ilaasortatsinnut annertuumik sunniuteqarpoq, allaat peqqissutsikkut inuunerup sinnerani timikkut peqqiilliuutaasinnaalluni. Taamaattumik IMAK-imit kissaatigilluinnarparput Naalakkersuisut piaartumik akuliuttariaqartut, aningaasaliisinnaasunillu avataaneersunik ujartuisariaqartut.
Taassuma saniatigut Kommunit amerlanerit meeqqat atuarfiani atuartitsinermut atortussanik sipaarniuteqarnerat malugilluarparput. Ilaasortatta kipiluttunarivaat tigussaasumik imaluunniit assassorissamut tunngasunik ilikkartitsinissamut periarfissaqarusukkaluarlutik taamaaliorsinnaatitaannginnertik kommunimi sipaarniarneq peqqutigalugu. Kommunit meqqat atuarfiani inatsit malitsissallugu pisussaaffeqarput, taamaattumillu atuartut ilikkartinniarneqarnerminni atortussaqartuarnissaat qulakkeerneqartariaqarpoq.
Naalakkersuisut Meeqqat atuarfiani inatsimmik allannguiniarnerat
Inatsisartut ukiakkut 2025-imi ataatsimiinnissaannut oqaluuserisassaanni malunnarluarpoq meeqqat atuarfiat arlalitsigut sammerusukkaat aammalu allannguinissamut aallarniutaasunik oqallinnissamut qaqilererusuttut. Aatsaalli upernaaq manna eqqartuiffiupput aaliangiinertaqaratilli.
Naalakkersuisut meeqqat atuarfiani inatsimmi, nukarliit atuartitaanerisa allanngortinnissaanik siunnersuuteqarnikuupput tusarniaallutillu. Naatsumik oqaatigissagaanni IMAK-imit tusarniaanermut akinikuuvugut, ataatsimut isigalugu siunnersuut taperserlugu, kissaateqarlutali qaqinneqannginnerani qulakkiigassat arlallit isumagineqaqqaassasut misissorluarneqarlutillu. Soorlu atuartut mikinerit atuarnikillippata sunngiffimmut tunngasortaa inissinneqaqqaartariaqartoq. Atuartut tiimii sivikillippata aamma ilinniartitsisut atorfeqarnerannut nalilersuut, danskisoorlugu normering, sunnerneqartussaavoq. Atuartut tiimii sivikillineqarpata akullerni angajullernilu atuartitaaneq pinngitsoorani sunnerneqartussaavoq, allallu kalluagassat eqqumaffigineqartariaqarsorinarput. Taanna maanna siunnersuutaasoq Inatsisartut ukiaru ataatsimiinnissaannut kinguartinneqarnikuuvoq, neriuppugut tusarniaanermi oqariartuutigut tusaaneqarlutik, naammassineqarlutillu suliarineqassasut.
Tjenestemandit soraarnerussutisiassatigut naligiissitaanissaat
Tjenestemandit soraarnerit soraarnerussutisiaasa Naalagaaffimmi assigiimmik atugassaqartinneqalernissaannut suliniutip nangeqqinnissaanut utaqqikatalluta qanittumi avammut nalunaaruteqaqqippugut. Taamatullu Aningaasaqarnermut Akileraartarnermullu Naalakkersuisumik naapitsiniarnerput utaqqikatallugu.
Sinniisoqarfik ukiaq ataatsimeersuarmat siulersuisut suliakkerneqarnikuuvugut, soraarnerit soraarnerussutisiaasa 2018-miilli qaffaavigineqarnikuunnginnerat ilanngullugu aaqqiivigineqarnissaat sulissutigissagipput. Suliaq 2022-miilli aallartikkatsigu anguniarparput Naalagaaffiup iluani soraarnerit soraarnerussutisiaat assigiittariaqartut suliaammi assigiit akissaatit aamma assigiittariaqarmata. Ullumikkut 2026-mi Naalagaaffiup iluani suli assigiinngisitsisoqarpoq annertuumik, assigiinngisitsinerlu IMAK-imit akuersaarsinnaanngilarput.
IE, ETUCE, UTNORD IMAK peqatigalugu isumasioqatigiinneq aammalu nunatta tatineqarnerani ataatsimoorluta Kalaallit Nunaat tapersersorlugu suaarutiginninneq
IE, ETUCE, UTNORD IMAK-ilu ukioq kingulleq isumaqatigiippugut ukioq manna juunip aallartinnerani isumasioqatigiinnermi aaqqissuerusulluta. Tassani IMAK-ip tapersersorneqarnissaa, nunatsinni ilinniartitsisut atugaasa suli pitsaanerusumik kivinneqarnissaannut nunanit allani ilinniartitsisut kattuffissuinit isumassanik nutaanik immersorneqarnissaq anguniarparput. IMAK-imiillu isumaqarpugut tamanna anguneqartoq iluatsilluartorlu. IMAK suli nukittunerusinnaasoq paasilluarparput aammalu ilaasortat atugaasa inissisimaffiat nunanut allanut assigiissarlugu qaffasinnerusariaqartoq. Taamaattumik ukiuni tulliuttuni suliassaqarpugut annertuunik.
Kalaaliulluni aammalu IMAK-imi siulersuisuusugut nuannaarutigeqaarput tanngassimaarlutalu ilinniartitsisut kattuffissui nunanit allaneersut tikillutik nunatsinnik tapersiiartornerat qanoq uagutsinnut isumaqartigisoq. Paasisarput aamma tassaavoq nunarsuatsinni sumiikkaluaruttaluunniit ikioqatigiilluta takutittuartariaqaripput una; nunat innuttaasa namminneq nunartik tatisimaneqaratik oqartussaaffeqartuujuaannarnissaat nipituuliutigiuassallugu aammalu nunap inuisa namminneq kulturertik oqaatsitillu ataqqillugit piujuartinneqarnissaat qulakkeerniarlugu nipituuliortuarnissaat sulissutigiuassallugu. Qamannga uummatinnik qujarusuppunga siulersuisut sinnerlugit ilinniartitsisut kattuffissui suliniaqatigiifiillu tapersiillusi suaaruteqarassi.
Sinniisoqarfiup 2025-mi novembarimi ataatsimeersuarnera
Sinniisoqarfimmut siullermik qujarusuppunga tatigineqarlunga siulittaasutut ingerlaqqinnissara aalajangiukkassiuk. Taamatullu qujarusuppunga siulersuisut suleqatigisakka tamarmik ingerlaqqimmata. Ukiuni tulliuttuni suliassat pissanganartut ingerlattussaavagut Sinniisoqarfiup suliakkiussai aallaavigalugit taamatullu siulersuisut anguniagassatut aaliangiussaat. Sinniisoqarfiup suliakkiussai ukiap ingerlanerani aammalumi ukiuni tulliuttuni saqqummiuttassavagut, neriuppunga ilaasortat tamassi suliniutitsinnut akuullusilu peqataalluarumaartusi.
Naggasiineq
Ilaasortagut sumi ittusi tamassi aasarsiorluarnissassinnik qasuersaarluarnissassinnillu kissaappassi, neriuppunga aggustsimi suliartoqqinnissassinnut qilanaarlusi piumaartusi.
Elna Heilmann, IMAK-imi siulittaasoq.
